30-03-2025 11:59
Schattig die jonge zwijntjes, maar pas op voor hun moeder
Als één dier tot de verbeelding spreekt dan is het wel het wilde zwijn. Als je een beetje zoekt, vind je vaak omgewoelde bosgrond of een zoel, ondiepe poelen waar ze een modderbad kunnen nemen. En als je geluk hebt, kan je soms een glimp opvangen van het wilde zwijn.
Om de kans op een ontmoeting wat groter te maken, gaan we in de vroege ochtend het bos in met de boswachter van Geldersch Landschap en Kasteelen. Want in de bossen van De Dellen bij Epe zitten veel zwijnen.
Er zijn veel namen voor het wilde zwijn. In stripboeken wordt het dier vaak everzwijn genoemd. Kleintjes heten geen biggen, maar frislingen. Een mannetje heet een keiler en een puber tussen de 12 en 24 maanden een overloper. Een groep zwijnen noem je een rotte.
Vooral als de frislingen nog bij de zeug lopen, is het raadzaam om niet te dichtbij te komen en zeker niet de rotte te doorkruisen. Met deze waarschuwingen leidt boswachter Frank ons naar het leefgebied van de zwijnen.
Hele nacht op zoek naar eten
Binnen een kwartiertje zien we al sporen als omgewoelde grond en hoefafdrukken in het zand. We komen dichter bij hun rustgebied. Een wild zwijn is namelijk de hele nacht op zoek naar eten. Daarna gaan ze de dekking in en op een rustig plekje liggen. De hele dag houden ze zich stil tot de avondschemering.
Wilde zwijnen eten eikels en beukennootjes, maar ook paddenstoelen en truffels. En in deze tijd van het jaar is het verse gras ook erg welkom. Want te veel van die harde eikels is niet goed voor hun pens, volgens boswachter Frank. "Dan schakelen ze over op dierlijk voedsel zoals wormen en insecten. Vandaar dat gewroet."
Luistertip
Alle opnames uit de natuur zijn samengevoegd tot de BuitenGewoon Gelderse natuur podcast. Wil je elke week een verse podcast uit de Gelderse natuur? Zoek de podcast op via BuitenGewoon op je favoriete podcastkanaal.
De opnames zijn ook hieronder te beluisteren. Veel luisterplezier!
Als je dit een interessante podcast vindt, zou ik het heel fijn vinden als je dat aan anderen laat weten. Nog leuker is het als je een recensie achterlaat bij Apple podcast of Spotify. Dat helpt andere mensen deze podcast te vinden.
Al pratend naderen we het rustgebied. Als we geluk hebben zien we nog een paar zwijnen die zich hier terugtrekken. We wachten in stilte. En na een kwartiertje wordt ons geduld beloond. We zien een zeug met een paar kleintjes van vorig jaar, bijna overlopers dus. En met vijf frieslingers. Dat is normaal volgens de boswachter. "Een worp is normaal vier of vijf kleintjes." Na een paar minuten loopt de rotte verder. Op zoek naar een rustige slaapplek. Hebben we al die tijd onze adem ingehouden?
In de schemer worden de zwijnen actief en gaan ze op zoek naar insecten, truffels, muizen, kruiden en zaden. Daarbij ploegen ze grote stukken grond om. Wilde zwijnen vervullen belangrijke functies in de natuur. Door hun wroetgedrag dragen ze bij aan de verhoging van de biodiversiteit. Ze creëren daarmee open plekken in het landschap door in de bodem te wroeten.
Dit wroeten brengt minerale bodem aan de oppervlakte, waardoor pionierende plantensoorten een kans krijgen. Dit creëert ook gunstige leefomstandigheden voor bepaalde insecten. Bovendien kan het wroeten de afbraak van organisch materiaal in de bodem bevorderen en versnelt het de stikstofcyclus in de bovenste bodemlaag. Ook kunnen wilde zwijnen aas openbreken, waardoor het beschikbaar komt voor de kleinere aaseters.
De paartijd, de rauschtijd, ligt alweer even achter ons. Eind februari tot half mei kunnen de kleintjes worden geboren. Dit jaar waren er zelfs al frieslingers halverwege februari. "Dat komt omdat er nog zoveel voedsel is", zegt boswachter Frank. "Als je goed oplet in het bos zie je gewoon nog eikels op de grond liggen. Er is nog genoeg te eten. Het kan dus best een goed jaar worden voor het wilde zwijn met veel kleintjes."
Wolf serieuze vijand
Het wilde zwijn heeft er een serieuze vijand bijgekregen: de wolf. Toch moet ook een wolf oppassen voor het zwijn, weet boswachter Frank. Want een zwijnenmoeder kan haar jonkies fel verdedigen. Menige loslopende hond heeft dat ondervonden en is alleen door snel de benen te nemen aan een afstraffing ontkomen.
Sinds de wolf er is, wordt er wel eens een jong zwijn gegrepen. "De wolf heeft zeker invloed op de stand van het wilde zwijn. Dramatisch is dat nog niet, het hoort er nu gewoon bij", aldus de boswachter. "Gelukkig is het absoluut niet zo dat alle frieslingers worden opgegeten hoor. De zwijnen moeten wel scherper zijn doordat de wolf er is. Ze zijn al bezig zich aan te passen aan de wolf. Zo worden de rottes groter en gaan meer zeugen samenwerken om hun kleintjes te beschermen. Een wolf die alleen is, heeft daardoor minder kans op een lekker hapje."
Moeten we bang zijn voor het wilde zwijn als we in het bos wandelen? Volgens boswachter Frank is dat niet nodig. "Neem de normale voorzorgmaatregelen in acht. Blijf op afstand en ga niet door een rotte heenlopen. Maar een beer heeft geen enkele reden om jou aan te vallen. Als hij tenminste niet ziek of gewond is. Blijf rustig staan, zwijnen zien niet zo goed, dan zal het zwijn op een gegeven moment gewoon verder lopen."
BuitenGewoon Radio duikt iedere week de natuur in. De opnames zijn iedere zondagochtend tussen 7.00 en 10.00 uur te beluisteren in het programma Zin in Zondag op Radio Gelderland. De radio-opnames worden bewerkt en remixed tot een BuitenGewoon natuur podcast.
Bezoek voor meer informatie www.buitengewoon.nl.
💬 Mail ons!
Heb jij een tip of opmerking? Mail naar de redacties: redactie@vrmg.nl of bel:
Redactie Nijkerk 0341-798298 | Redactie Nunspeet 0341-258133