Ruud Slangen weet wat militaire dienst betekent. Jarenlang diende hij bij de Koninklijke Landmacht waaronder in het vakgebied inlichtingen.  

Met zijn stichting We Will Remember zet hij zich al jaren in om militairen die hun leven gaven voor de vrijheid een gezicht en een verhaal te geven. “Ik vind dat je een morele plicht hebt om deze mensen te herinneren”, zegt hij. “Ik kan het niet anders omschrijven, ik vind gewoon dat dat moet.”

Die overtuiging leidde in 2017 tot de eerste Poppy Day op begraafplaats Oostergaarde in Harderwijk. Deze herdenkingsdag, ook wel Remembrance Day, komt uit het Verenigd Koninkrijk. 

Op Oostergaarde liggen 45 jonge mannen begraven, allemaal in dienst van de Royal Air Force. Ze kwamen om tussen april 1941 en maart 1945, vaak na te zijn neergestort rond het IJsselmeer. Sommigen werden uit het water gehaald, anderen stortten neer op land. 

Lange tijd waren het alleen namen op stenen. Tot Slangen zich tijdens de coronaperiode afvroeg: wie waren deze mannen eigenlijk?

Die vragen vormden het begin van een intensieve zoektocht. Slangen dook in archieven, zocht contact met nabestaanden en probeerde elke soldaat een gezicht en een verhaal te geven. 

Zijn zoektocht leverde niet alleen verhalen op, maar ook een vriendschap met de Engelsman Barry Hope. Begin 2020 kreeg hij een e-mail van Hope, die al meerdere boeken had geschreven over de Britse luchtmacht. Hij vroeg of Slangen samen een boek wilde maken. 

“Dat was voor mij iets totaal onbekends”, zegt Slangen lachend. Toch besloot hij het te doen. Ze hadden vier keer per week contact via beeldbellen. “Ik weet nu precies wie de mannen waren en waar ze vandaan kwamen. Achter elke steen zit een ander verhaal: de een was komiek, de ander had een landhuis.”

Het resultaat van hun samenwerking verscheen in 2021: Failed to Return. Daarna volgde een tweede boek, Failed to Return – The Exhumed of Oostergaarde, met een minder bekend verhaal. 

Op Oostergaarde lagen ooit nog twaalf andere militairen begraven, zichtbaar door lege plekken tussen de graven. Slangen vermoedde dat het Amerikanen waren, die na de oorlog werden herbegraven als onderdeel van een belofte om gesneuvelden naar huis te brengen. 

Dankzij het werk van Slangen en Hope kregen ook deze militairen, elf Amerikanen en een Noor, alsnog een naam, een gezicht en een verhaal.

Op Oostergaarde herinnert niets meer aan deze tijdelijke graven. Mede dankzij de inzet van de stichting van Slangen, “We will remember”, in samenwerking met de stichting Regionale Veteranendag, komt er nu alsnog een monument voor hen. “Zij zijn ook voor ons gestorven en bijna niemand wist dat ze hier hebben gelegen. Zij verdienen ook een blijvende herinnering op de begraafplaats.” 

Op vrijdag 17 april wordt het monument onthuld. Bij de ceremonie worden onder anderen burgemeester Jeroen Joon en vertegenwoordigers van de Noorse ambassade verwacht. Mogelijk is ook de Amerikaanse ambassade aanwezig.

Het project heeft Slangen niet losgelaten. Integendeel: hij werkt inmiddels aan een nieuw boek. Centraal staat het ‘vliegtuig-te-water’-monument in Harderwijk, dat in 2012 werd onthuld ter nagedachtenis aan 117 geallieerde vliegeniers die omkwamen in de regio. 

Volgens Slangen ligt het werkelijke aantal slachtoffers hoger. In totaal gaat het om 143 personen, aangevuld met 22 krijgsgevangenen. “Als ik alles natel, dan kom ik uit op ongeveer 165 mensen.” 

Voor hem is dat genoeg reden voor een nieuwe zoektocht en een nieuw boek, dit keer alleen. Zijn vriend en co-auteur Barry Hope is namelijk onlangs overleden. De Nederlandse vertaling van hun eerdere boek, die binnenkort verschijnt onder de titel De verdwenen graven van Oostergaarde, draagt Slangen aan hem op.