‘Niemand begreep mij echt’: ADHD bij vrouwen vaak pas laat ontdekt

Quinty kreeg op haar achttiende de diagnose. Iets waar zij nooit aan had gedacht. “Ik wist niet dat het ADHD kon zijn. Bij ADHD dacht ik aan mijn neefje. Die was heel druk, vervelend en een stuiterbal. Dat herkende ik helemaal niet in mijzelf.”

Haar diagnose kwam als verrassing. Terugkijkend naar haar jeugd, waren de signalen er al vroeg. “Als kind had ik concentratieproblemen op school, ik moest altijd nablijven omdat ik afgeleid was. Toen kwam daaruit dat ik maar hulp moest zoeken omdat ik een negatief zelfbeeld had.”

Op haar tiende kwam Quinty in de geestelijke gezondheidszorg terecht. Daar werd aan andere diagnoses gedacht. “Er werd gedacht aan een sociale angststoornis. Ik vond het bijvoorbeeld heel eng om zelf de tandarts en dokter te bellen.”

Pas acht jaar later volgde de diagnose ADD als ze bij een nieuwe arts in Ermelo komt. “Zij begreep mij wel en keek naar een groter geheel, nam mij serieus en uiteindelijk kwam er ADD uit.” ADD wordt tegenwoordig als ADHD gediagnosticeerd.

Volgens arts-onderzoeker Maxime de Jong is late- of verkeerde diagnostiek een bekend probleem. Zij focust in haar onderzoek op ADHD bij vrouwen. “We hebben heel lang onderdiagnostiek gehad”, zegt ze. “Het is goed om te realiseren dat we heel lang mensen gemist hebben.”

Een late diagnose kan diepe sporen nalaten. Vrouwen begrijpen vaak jarenlang niet waar hun problemen vandaan komen. Dat heeft invloed op hun zelfbeeld en vertrouwen. De Jong ziet dat terug in haar werk. “Het zelfbeeld van deze vrouwen is vaak ontzettend laag en ze hebben moeite met zelfvertrouwen, in de zin van letterlijk op jezelf kunnen vertrouwen.”

Een belangrijke reden voor de late herkenning is dat ADHD zich bij vrouwen anders uit dan bij mannen. “Bij ADHD denken we vooral nog aan het drukke jongetje dat de klas verstoort, maar bij meisjes zit het veel meer in het hoofd”, legt De Jong uit.

ADHD kent verschillende vormen. Het kan gaan om een onoplettend type (voorheen ADD), een hyperactief type of een combinatie daarvan. Jongens en mannen hebben vaker het hyperactieve type. Vrouwen en meisjes hebben juist vaker het onoplettende of gecombineerde type.

Dat betekent dat klachten minder zichtbaar zijn. “Meisjes hebben bijvoorbeeld last van concentratieproblemen, chaos in hun hoofd en overprikkeling. Daardoor vallen ze minder op in de klas en wordt er minder snel aan ADHD gedacht”, vertelt Maxime de Jong.

Het aantal mensen dat bij de huisarts bekend is met ADHD-symptomen is de afgelopen jaren flink gestegen. In 2024 waren bijna 400.000 mensen bij de huisarts bekend met ADHD-klachten. In 2011 waren dat er nog iets meer dan 140.000, blijkt uit cijfers van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn, gepubliceerd op vzinfo.nl.

Volgens De Jong is het lastig om één duidelijke verklaring te geven voor die stijging. “Een verklaring blijft altijd speculeren”, zegt ze. Wel wijst ze op de rol van betere herkenning. “We gaan vrouwen steeds iets beter en iets meer herkennen.”

Dat is volgens haar een positieve ontwikkeling. Tegelijk laat het zien dat er lange tijd een grote groep over het hoofd is gezien.

De verschillen tussen mannen en vrouwen spelen een belangrijke rol bij ADHD. Toch is daar nog niet genoeg kennis over, zegt De Jong. “Er is te weinig informatie over hoe het vrouwenlijf werkt, in elkaar zit en samenhangt. Vrouwen denken vaak ‘ik ben gek, het ligt aan mij’, maar dat is niet zo.”