De meisjes werden van hun ouders in Amersfoort gescheiden en gingen in Oldebroek verder onder de schuilnamen Margje en Rita Spronk. Ze kwamen terecht op een boerderij aan de Zuiderzeestraatweg en werden daar twee jaar verzorgd. Vanwege verraad konden ze er niet langer blijven en werden opgevangen in Elburg waar ze in 1945 de bevrijding meemaken. De zusjes overleefden de oorlog en werden uiteindelijk herenigd met hun ouders. Een indrukwekkend verhaal met gelukkig – en uitzonderlijk – een goed einde.
Eén van die zusjes van nu 87 jaar vertelt op scholen en universiteiten over de Holocaust - over de moord op Europese joden. Ook organiseert ze excursies naar Europa waar, naast de vernietigingskampen, ook Oldebroek en Elburg worden bezocht. Mooi en belangrijk dat ze - dat we - op deze manier de verhalen blijven vertellen. Dat doet ook Sjoel Elburg, een verhalenmuseum over het dagelijks leven van Joodse families. Vandaag op 13 juni bezoeken we als college het museum vanwege het 15 jarig bestaan. Vorig jaar ben ik er voor het eerst geweest. Het museum geeft een historisch perspectief op de thema’s integratie en verdraagzaamheid. Belangrijke thema’s van alle tijden.
Want er zijn zoveel verschillende denkbeelden, gewoonten en kenmerken. Zoveel verschillende mensen. Maar uiteindelijk zijn we allemaal hetzelfde. Moeten en willen we allemaal meedoen. Maar wat is en wat was het leven soms oneerlijk verdeeld. Het doet mij ook weer denken aan ons laatste huis in Leek. Het huis dat in 1938 is gebouwd door de Joodse familie Van Dam. Deze familie is in 1942 weggevoerd. Hun zoon, René Simon, was toen 10 jaar. Toen wij veel later in het huis gingen wonen was onze jongste zoon 10 jaar en Simon is één van zijn voornamen. Ik kreeg kippenvel toen ik dat verhaal voor het eerst hoorde. Hoe bijzonder? Hoe toevallig? En hóe oneerlijk?
Toch maakte dit verhaal ons huis nog specialer voor me. Ik voelde een verbondenheid met het verleden dat ik niet had gevoeld zonder dit verhaal, en het maakte dat ik me nog bewuster was van het voorrecht dat ik heb. Mijn kinderen te zien opgroeien in dat huis. Deze ervaring, maar ook andere ervaringen maken dat ik het heel belangrijk vind dat we deze verhalen blijven delen. Dat deze verhalen blijven leven. Dat we, jong en oud, daarvan kunnen leren, steeds weer. Dat kan door naar een museum te gaan, een film te kijken of een boek te lezen over de oorlog, over het leven van de Joden in Europa. Of misschien kent u iemand uit de oorlog. Bént u zelf diegene die de oorlog heeft overleefd. Blijf alstublieft deze verhalen delen. Het zijn niet perse de mooiste verhalen, of altijd de verhalen met een goed einde. Maar wel verhalen met een belangrijke boodschap. Een boodschap over vrijheid, verdraagzaamheid en dankbaarheid. Thema’s die moeten overleven. Vroeger, nu en later.
Tanja Haseloop – Amsing
burgemeester