Met deze keuze maakt Max van Dam het zichzelf niet gemakkelijk - zeker niet in de crisisjaren voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog. Maar dankzij zijn enorme gedrevenheid, de steun van familie, vrienden, collega-kunstenaars en met name van zijn mecenas Jaap Hemelrijk kan hij zijn schilderstalent ontwikkelen. In 1938 wint Max van Dam de Prix de Rome en wordt hij een gezien kunstenaar. Juist op het moment dat hij vanwege toenemend antisemitisme en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zo ‘onzichtbaar’ mogelijk moet worden.
Langzaam maar zeker echter raakt Max van Dam zijn vrijheid kwijt: na 1940 krijgt hij nauwelijks opdrachten meer. Vrij werken wordt onmogelijk, onderduik noodzakelijk. Gevolgd door vlucht, deportatie en moord in Sobibor. Desalniettemin weet hij tot op het laatst te overleven als kunstenaar. In zijn levensverhaal komen veel aspecten samen uit het vooroorlogse joodse leven, de verschrikkingen van de Holocaust en het langzaam maar zeker verliezen van vrijheid. Daardoor nodigt de tentoonstelling Vastberaden en veelbelovend. Max van Dam 1910-1943 uit tot bezinning over het belang van vrijheid en het verdedigen daarvan.
Bij de tentoonstelling heeft Museum Sjoel Elburg een lesbrief ontwikkeld voor leerlingen van het voortgezet onderwijs. Onder de titel ‘De vlucht naar de vrijheid herdenken’ - op 14 oktober 2023 is het tachtig jaar geleden dat in Sobibor een opstand uitbrak - wil het museum hen bewustmaken van het grote goed van het leven in vrijheid. De lesbrief dwingt tot bezinning over hoe ver je kunt of mag gaan om in vrijheid te mogen leven en die vrijheid ook te gunnen aan mensen die in 2023 nog steeds vluchten naar vrijheid en welvaart.
Bij de tentoonstelling verschijnt een gelijknamige en rijk geïllustreerde publicatie van Frederieke Jeletich-Visser, een uitgave van WBooks, 2023.
Museum Sjoel Elburg:
Graaf Hendriksteeg 2, 8081 CH Elburg; www.sjoelelburg.nl; T: 0525 685564