Na de toespraken gaven leerlingen van het Nuborgh College Oostenlicht een uitbeelding van de Jodenvervolging. Hierna werden de namen genoemd en sprak Willy Samson het kaddisj-gebed uit gevolgd door een indrukwekkende minuut stilte. De bijeenkomst werd afgesloten door het leggen van steentjes bij de begraafplaats.
De toespraak van onze burgemeester lees je hieronder.
Dames en heren,
Als tiener trof ik in de Bibliotheek de boeken van Marga Minco.
Die fascineerden mij enorm.
Ik heb toen zo'n beetje alles van haar gelezen.
En dat kwam denk ik, mede door de sporen van de ellende, het verdriet en de onbevattelijkheid van de Holocaust die in haar boeken doorklinken.
In die tijd las ik ook Anne Frank en het dagboek en de brieven van Etty Hillesum.
Ze zetten me stil bij het onbegrijpelijke wat, nu 80 jaar geleden, in Europa gebeurde.
Miljoenen mensen die in koele bloede vermoord werden. Gepland, georganiseerd als in een fabriek.
Aangrijpend!
Confronterend!
Hoe heeft dat toch kunnen gebeuren?
Kennelijk zijn wij mensen tot dit soort dingen in staat...
Verschrikkelijk!
Onlangs herdachten wij de Elburgse slachtoffers van de Holocaust.
Hun namen klonken.
Opdat wij hen niet vergeten.
Wat goed dat we dat jaarlijks doen!
Het maakt ons stil.
Het brengt ons tot inkeer en zelfreflectie.
Het stelt ons voor de vraag: Hoe kan ik zorgen dat hun verhalen levend blijven? Wat kan ik er aan bijdragen dat dit nooit meer gebeurd?
Dames en heren,
Wat is het dan belangrijk dat wij leren van onze geschiedenis.
Dat wij de verhalen blijven lezen en doorvertellen.
Dat wij ons steeds weer laten raken, zodat wij onze vrijheid blijven waarderen.
Dat wij voor die vrijheid en voor de menselijke waardigheid blijven strijden.
Dat we ons verzetten tegen iedere vorm van discriminatie.
En dat wij in liefde naar de mensen om ons heen kijken.
Etty Hillesum heeft een dagboek en diverse brieven nagelaten die wij nog steeds kunnen lezen. En waarin we iets kunnen proeven van wat er toen gebeurd is.
Haar laatste brief schreef ze vanuit de wagon op weg vanuit Westerbork naar een onbekende bestemming.
Ze schrijft: "..."
