Evert laat zijn oude Samofa motoren weer ploffen in Harderwijk
HARDERWIJK - Evert van der Meer houdt van de Harderwijkse visserij en het cultureel erfgoed. Na een werkzaam leven in het onderwijs is hij nu enkele jaren met pensioen en heeft meer tijd om zich te verdiepen in zijn hobby’s. Zijn nieuwste project is een verzameling van oude Samofa-motoren. "Ik heb interesse in historie en kan nu bepaalde dromen waarmaken."
De interesse voor scheepsmotoren ontstond bij Evert van der Meer toen hij ruim 25 jaar geleden een werkbootje kocht bij de zeeverkenners van scouting Tjerk Hiddes. Het motorblok was onbruikbaar.
Via zijn toenmalig achterbuurman Henk Jansen, een monteur bij Samofa, werd in Nunspeet een luchtgekoelde eencilinder Samofa op de kop getikt. "Die motor moest je met de hand starten. Hij maakte een prachtig ploffend geluid. Liefhebbers herkennen het geluid meteen."
Zeldzame onderdelen
De boot werd destijds ingebouwd op de jachtwerf van Reijer Roelofsen op het industrieterrein van Harderwijk. Hier is Van der Meer, ook toen hij de boot na een paar jaar weg deed, blijven hangen. Hij helpt graag een handje mee op de werf, waar ook zijn visserijpunter uit 1911 ligt voor onderhoud.
"Doordat ik gek ben van Samofa, viel mij een paar jaar geleden een groot motorblok op wat ik in de hoek van een loods zag staan. Ik kon hem vrij goedkoop overnemen en heb daar een ruim een jaar aan gesleuteld. Reijer gaf advies bij de restauratie.”
Hoewel veel onderdelen ontbraken, kregen ze de grote watergekoelde tweecilindermotor weer origineel en draaiend. Van der Meer had de ruimte om te sleutelen op de werf en mocht van Roelofsen de inmiddels zeldzaam en schaars geworden onderdelen gebruiken die nog op de werf lagen.
Samofa staat voor de SAmenwerkende MOtoren FAbrikanten. Dit waren na de Tweede Wereldoorlog de ondernemingen Kromhout, Brons, Industrie en Bolnes. Zij sloegen de handen ineen en vormden Samofa, om aan de vraag naar dieselmotoren met een licht vermogen te kunnen voldoen. Diesel was in de naoorloogse jaren goedkoop en nodig voor de wederopbouw van Nederland.
Gekozen werd voor een locatie aan de Boerhaavelaan in Harderwijk. Hier was de bouwgrond goedkoop en de gemeente Harderwijk had belang bij de werkgelegenheid die de fabriek bood, aangezien de visserij terugliep. In 1949 werd de Samofa-fabriek gebouwd, een jaar later ging deze open.
De motoren werden ingebouwd als scheepsdiesel in botters en andere visserijvaartuigen. Ook werden de motoren gebruikt als stationaire motor voor het aandrijven van generatoren (stroomvoorziening), molens en graafmachines. Kleinere varianten werden veelal gebruikt voor cementmolens en trilplaten. De motoren gingen de wereld over en ook de monteurs vlogen naar alle uithoeken om service te verlenen. Begin jaren 70 werd de concurrentie groter, in de jaren 80 nam het Japanse Mitsubishi de productie over en in 1988 verhuisde de productieafdeling naar Almere.
Vliegwiel van 250 kilo
De grote tweecilindermotor 2-S-108 is afkomstig van een Frans schip en werd gebruikt voor het opwekken van stroom. Alleen het vliegwiel weegt al 250 kilo. De twee andere kleine motoren zijn luchtgekoelde eencilinders, afkomstig van een melkmachine en een generator.
Onlangs kocht hij via Marktplaats nog een mooi exemplaar dat diende voor een graanpletter in de landbouw. Deze motoren wil Van der Meer laten zien op zaterdag 13 juni tijdens de Aaltjesdagen.
Erfgoed in stand houden
Van der Meer wil het lokaal cultuurhistorisch erfgoed uit de naoorlogse jaren, zoals hij de Samofa motoren noemt, in stand houden. Bij dit project kreeg hij hulp van een medewerkster van Mitsubishi uit Harderwijk, die hem vorig jaar toevallig zag staan met een Samofa-motor bij de Aaltjedagen.
Het bedrijf sponsorde deels de aanschaf van de kar en de museumborden die het geschiedenisverhaal van de fabriek vertellen. Deze borden op A2-formaat zijn ontworpen door Sharon Roelofs, de schoondochter van Van der Meer.
Stichting Burger Weeshuis heeft bijgedragen in de kosten voor het frame, dat door Straalbedrijf Petersen belangeloos is gecoat. "Iedereen helpt mee, dat maakt het project lokaal en krachtig."
Motoren bekijken
De drie motoren zijn op de Aaltjesdagen vanaf 11.00 uur draaiend te zien bij de Kiekmuur, het bastion tegenover het Havenkwartier op de kop van de boulevard.
💬 Mail ons!
Heb jij een tip of opmerking? Mail naar redactie@vrmg.nl of bel: 0341-798298.