Deze ‘scheetgeluiden’ helpen onderzoekers vleermuizen in Ermelo op te sporen
ERMELO – Het is rond middernacht en in een straat in Ermelo lijkt weinig te gebeuren. De meeste huizen zijn donker en af en toe rijdt in de verte een auto voorbij. Toch is het boven onze hoofden drukker dan het lijkt. Uit de vleermuisdetector van onderzoeker Marc Belt klinkt plots een snel geluid. “Dit is een baltsende ruige dwergvleermuis.” Ergens bij een gevel probeert een mannetje een vrouwtje te lokken.
Met het blote oog is daarvan nauwelijks iets te zien. Door zijn warmtebeeldcamera heeft Belt de vleermuis wel goed in beeld. Het is dinsdagnacht en tegen de donkere lucht zijn de kleine dieren bijna niet te zien. Alleen als een vleermuis langs een straatlantaarn vliegt of afsteekt tegen de lichtere hemel, verschijnt even een snelle zwarte schim.
Luisteren naar vleermuizen
Daarom vertrouwen Belt en zijn collega’s van ecologisch adviesbureau Ecogroen vooral op hun oren en apparatuur. Vleermuizen maken geluiden die grotendeels te hoog zijn voor mensen om te horen. De detector zet die geluiden om in hoorbare tikken, plopjes en ratelende geluiden.
Bij de ruige dwergvleermuis klinkt de balts volgens Belt bijna “als een scheet”. Het mannetje roept vanaf een plek bij bijvoorbeeld dakpannen, een stootvoeg of kopgevel. Vrij vertaald is zijn boodschap simpel: “Kom maar deze kant op. Hier ben ik.”
Even later verandert het geluid uit de detector. “Dit is een gewone dwergvleermuis.” Die vliegt door de straat en gebruikt echolocatie om zijn omgeving te verkennen en insecten te zoeken. Tussendoor laat het mannetje zijn baltsroep horen. Het geluid verplaatst zich steeds verder weg. Volgens Belt laat dat zien dat de vleermuis al roepend door zijn territorium vliegt.
Hele gemeente in kaart
De nachtelijke zoektocht is onderdeel van een groot vleermuizenonderzoek in opdracht van de gemeente Ermelo. De gemeente is verdeeld in ongeveer achttien onderzoeksgebieden. "We kijken daarbij naar gebouwbewonende vleermuizen en onderzoeken ook huismussen en gierzwaluwen", vertelt Belt. Volgens hem is in Ermelo nog niet eerder op deze schaal onderzoek gedaan naar deze dieren.
Nu zoeken de onderzoekers vooral naar paarverblijfplaatsen van gewone en ruige dwergvleermuizen. In het voorjaar en de zomer volgt de kraamperiode. Dan zoeken ze naar plekken waar vrouwtjes samenkomen om hun jongen groot te brengen. Zo’n kraamkolonie kan volgens Belt uit honderden dieren bestaan.
De gemeente Ermelo laat het onderzoek naar de vleermuizen doen omdat het noodzakelijk is voor het opstellen van een Soortenmanagementplan (SMP). Hiermee kan de gemeente een gebiedsgerichte omgevingsvergunning aanvragen.
Dit voorkomt dat wettelijk beschermde vleermuizen worden verstoord of gedood bij toekomstige werkzaamheden, zoals het na-isoleren, renoveren of slopen van woningen. De resultaten maken duidelijk waar de dieren verblijven en welke beschermende maatregelen eventueel nodig zijn.
Bescherming bij werkzaamheden
Die kennis is belangrijk omdat vleermuizen beschermd zijn. "Tegelijkertijd worden steeds meer woningen geïsoleerd en verduurzaamd. Daarbij kunnen verblijfplaatsen in gevels en daken verdwijnen", vertelt Belt.
Dan klinkt opnieuw een signaal, ditmaal anders en van verder weg. Belt kijkt omhoog. Een rosse vleermuis vliegt hoog boven de boomkronen.
Een paar tellen later klinkt de bekende detector weer. “Daar is-ie weer.”
De gewone dwergvleermuis maakt opnieuw zijn ronde door de donkere straat. Op zoek naar insecten en ondertussen luid roepend naar de vrouwtjes.
Zien hoe het vleermuizenonderzoek in zijn werk gaat? Bekijk de onderstaande video.
💬 Mail ons!
Heb jij een tip of opmerking? Mail naar redactie@vrmg.nl of bel: 0341-798298.