Dat ene biertje? Dit betekent het nieuwe alcoholadvies voor Veluwe Randmeren

“Het grootste misverstand is dat alcohol pas een probleem is wanneer iemand verslaafd is”, zegt Jeannette Ooink van Tactus Verslavingszorg. “In werkelijkheid nemen de gezondheidsrisico’s al toe voordat er sprake is van afhankelijkheid.”

De Gezondheidsraad adviseerde eerder om niet te drinken of maximaal één glas alcohol per dag. Inmiddels is dat advies aangescherpt: er is geen veilige ondergrens voor alcoholgebruik. Dat betekent volgens Tactus niet dat iemand van één glas direct ziek wordt, maar wel dat ieder glas het risico op gezondheidsschade iets vergroot.

Uit de Gezondheidsmonitor 2024 van GGD’en, RIVM en CBS blijkt dat in de gemeenten van Veluwe Randmeren ongeveer de helft van de volwassenen voldeed aan het toen geldende advies.

Nunspeet scoorde het hoogst met 55,3 procent. Daarna volgen Oldebroek met 52,6 procent en Barneveld met 52 procent. Harderwijk en Nijkerk zaten met respectievelijk 45,3 en 45 procent het laagst. Landelijk ging het om 44,8 procent.

De cijfers zijn verzameld voordat het nieuwe advies werd ingevoerd. Ze laten daarom vooral zien hoe het alcoholgebruik in de regio eruitzag voordat de norm werd aangescherpt.

Ook overmatig alcoholgebruik komt in alle acht gemeenten voor. Volgens de CBS-definitie gaat het om mannen die meer dan 21 glazen alcohol per week drinken en vrouwen die meer dan veertien glazen per week drinken.

Elburg telt met 6 procent het hoogste aandeel overmatige drinkers. Daarna volgen Putten met 5,6 procent en Oldebroek met 5,5 procent. Nunspeet staat met 4 procent onderaan. Het landelijke gemiddelde bedraagt 5,7 procent.

Volgens de onderzoekers moeten de verschillen voorzichtig worden geïnterpreteerd. Door de betrouwbaarheidsmarges is niet met zekerheid vast te stellen dat de ene gemeente daadwerkelijk meer overmatige drinkers heeft dan de andere. Wel blijkt dat overmatig alcoholgebruik in alle gemeenten voorkomt.

Volgens Tactus gaat het risico niet alleen over mensen die veel drinken tijdens feestjes of het uitgaan. Ook dagelijks alcoholgebruik thuis blijft vaak buiten beeld.

“Dagelijks één of twee glazen wordt vaak als normaal gezien”, zegt Ooink. “Afhankelijkheid ontstaat meestal geleidelijk. Juist daarom is het nieuwe advies belangrijk: het helpt om het gesprek te voeren voordat er sprake is van ernstige problemen.”

Jongeren en jongvolwassenen drinken volgens Tactus vaker veel tijdens één gelegenheid. Bij volwassenen en ouderen gaat het vaker om alcoholgebruik dat dagelijks of bijna dagelijks voorkomt. Vooral bij ouderen worden de gezondheidsrisico’s daardoor niet altijd op tijd herkend.

Volgens de Gezondheidsraad moet alcohol minder vanzelfsprekend worden. Tactus benadrukt dat dit niet betekent dat er overal verboden moeten komen. Wel moet niet drinken net zo normaal worden als wel drinken.

“Alcohol minder normaal maken betekent vooral dat niet drinken net zo vanzelfsprekend wordt als wel drinken”, zegt Ooink. “Alcoholvrije keuzes moeten aantrekkelijk, zichtbaar en volwaardig zijn.”

Volgens Tactus is de meeste winst te behalen met preventie, goede alcoholvrije alternatieven en ondersteuning voor mensen die willen minderen of stoppen. Een regionaal voorbeeld is Opgroeien in een Kansrijke Omgeving op de Noord-Veluwe. Daar werken Tactus, gemeenten, de GGD, scholen, jongerenwerk, sportverenigingen en ouders samen aan preventie.

De regionale cijfers laten zien hoe groot de verschillen tussen gemeenten zijn en vormen een uitgangspunt om het gesprek over alcoholgebruik verder te voeren.