Veluwe Randmeer Mediagroep

De erfgoedverenigingen vroegen de gemeente op 6 maart 2025 om de procedure te starten voor een gemeentelijke monumentaanwijzing. Om tot een goed besluit te komen, liet de gemeente de monumentale waarde van het pand onderzoeken.

Onderzoek en advies

Volgens de gemeente scoorde het pand daarbij slechts gematigd positief. Vooral de architectuurhistorische waarde zou onvoldoende zijn, omdat er in het verleden ingrijpende veranderingen zijn gedaan. Zo is de villa opgesplitst in twee woondelen.

De Commissie Omgevingskwaliteit bracht daarna advies uit. De commissie adviseerde om het pand geen status van gemeentelijk monument toe te kennen. Het college stelt dat er onvoldoende redenen zijn om van dit advies af te wijken en wees het verzoek daarom af.

‘Juist in Voorthuizen is behoud belangrijk’

Bond Heemschut en het Cuypersgenootschap zijn het niet eens met die beslissing. “Juist gezien de situatie in Voorthuizen, waar eigenlijk heel weinig is overgebleven van het verleden, is het heel belangrijk dat De Heksenmeyer blijft bestaan”, zegt Robert van de Beek van Bond Heemschut.

De erfgoedverenigingen vinden dat verbouwingen geen belemmering mogen zijn voor het toekennen van monumentstatus. Toch gebeurt dat nu wel. “Dat heeft ook te maken met het beleid van de gemeente Barneveld, dat toch wel erg afwijzend is als het gaat om monumenten”, zegt Van de Beek.

De gemeente Barneveld stelde in 2012 vast dat er geen nieuwe panden meer op de monumentenlijst zouden komen. Dat besluit is later door de rechter afgewezen.

Bescherming ontbreekt door gebrek aan beleid

Opvallend is dat de gemeente in haar besluit aangeeft dat de status ‘karakteristiek’ passend zou zijn, vanwege de waarde van het pand voor de omgeving en het straatbeeld. Karakteristieke panden zijn panden die wel behoudenswaardig zijn, maar geen monumentale status hebben. “Dat is misschien de laagste beschermingslaag, maar het voorkomt wél dat je zomaar kunt slopen”, aldus Van de Beek.

Die status kan op dit moment niet worden verleend, omdat de gemeente hier nog geen beleid voor heeft. Dat beleid moet eerst worden opgesteld voordat deze status juridische bescherming biedt. Daarom pleiten de verenigingen voor nieuw beleid. “Wij willen ernaar streven dat er op korte termijn beleid komt voor karakteristieke panden”, vertelt Van de Beek. “Maar ik ben bang dat dat, gezien de tijdsdruk, niet gaat lukken.”

Plannen voor appartementen

Op de plek van De Heksenmeyer moet een appartementencomplex met 25 appartementen komen. De huidige eigenaar van het pand heeft aangegeven dat bij de verdere uitwerking rekening wordt gehouden met kenmerken van het bestaande pand.

Volgens Van de Beek is dat te weinig concreet. “Dat is zo vaag als het maar kan. Dat heeft niets te maken met het behoud van het pand.”

‘Voorthuizen moet nu van zich laten horen’

De erfgoedverenigingen bereiden inmiddels een bezwaarschrift voor. Van de Beek verwacht een lastige procedure. “Mijn vrees is dat het formeel wordt afgewezen, omdat we eigenlijk geen juridische basis hebben.”

Volgens hem dringt de projectontwikkelaar aan op snelle stappen en komt sloop steeds dichterbij. Nieuw beleid voor karakteristieke panden komt mogelijk te laat. “Juist daarom is het belangrijk dat er nú, vanuit Voorthuizen en de gemeente Barneveld, druk wordt uitgeoefend om het pand te behouden.”